Naukowcy badają, jak wspierać naturalne zdolności regeneracyjne miazgi zęba, czyli żywej tkanki wewnątrz zęba. W listopadowym wydaniu „Journal of Endodontics” opublikowano 15 prac na ten temat, od komórek macierzystych po nowe metody diagnostyki. Większość podejść jest wciąż na etapie eksperymentów, ale wskazuje kierunek, w jakim może rozwijać się ratowanie własnych zębów.
Czym jest miazga i dlaczego jest ważna
Miazga zęba to miękka tkanka we wnętrzu zęba, w której znajdują się nerwy, naczynia krwionośne i wyspecjalizowane komórki. To ona odpowiada za utrzymanie zęba w dobrej kondycji. Gdy ulegnie zapaleniu lub zakażeniu, zwykle potrzebne jest leczenie, które ma zmniejszyć ból i zapobiec dalszym zniszczeniom. Badacze sprawdzają jednak, czy da się wykorzystać własne zdolności gojenia miazgi, a w niektórych przypadkach nawet odtworzyć utraconą tkankę.
Prace pochodzą z sympozjum Pulp Biology and Regeneration Group, które odbyło się w Madrycie od 29 czerwca do 1 lipca 2025 roku. Opublikował je amerykański dwumiesięcznik naukowy Amerykańskiego Towarzystwa Endodontów (AAE).
Komórki macierzyste i odbudowa tkanki
Jedna z prac dotyczy tego, jak białka i inne sygnały biologiczne mogą skłonić komórki macierzyste miazgi do przejęcia cech komórek wyściełających naczynia krwionośne. To ważny etap, bo odtworzona miazga potrzebuje ukrwienia, aby przetrwać. Inny zespół opisuje specjalnie zaprojektowane środowiska, które mogłyby wspierać wzrost naczyń, tkanki zmineralizowanej i innych struktur potrzebnych zębowi. Badano też, jak poziom tlenu w zębie wpływa na zachowanie komórek macierzystych i naprawę tkanek.
Nowe spojrzenie na stan zapalny
Kilka badań opiera się na pomyśle, by zamiast jedynie zwalczać zapalenie, pomagać organizmowi je wygaszać. Naukowcy opracowali mikroskopijne kropelki z lipoksyną A4, naturalną cząsteczką biorącą udział w wygaszaniu zapalenia. W badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach zmniejszały one sygnały zapalne, a komórki odpornościowe reagowały w sposób sprzyjający gojeniu.
Inny zespół testował wstrzykiwalny żel z kwasami omega-3, który wykazał działanie przeciwzapalne i zgodność z żywymi komórkami. Autorzy zastrzegają, że to wstępne wyniki. Nie oznacza to, że suplementy omega-3 wyleczą zainfekowany ząb – chodzi o przyszłe materiały dentystyczne aktywnie wspierające gojenie.
Lepsza diagnostyka i ból zęba
Dziś lekarze opierają się na objawach, badaniu, zdjęciach i testach reakcji zęba, na przykład na zimno, a te metody nie zawsze pokazują, jak rozległy jest stan zapalny miazgi. Trwają prace nad markerami biologicznymi, które mogłyby to ocenić dokładniej, być może podczas samej wizyty. Pomogłoby to rozstrzygać, kiedy wystarczy zabieg mniej inwazyjny, a kiedy potrzebne jest szersze leczenie.
Zestaw publikacji wskazuje też na rosnące dowody na skuteczność leczenia z zachowaniem żywej miazgi, czyli usunięcia tylko uszkodzonej jej części. W odpowiednio dobranych przypadkach wyniki mogą być porównywalne z leczeniem kanałowym. Osobne badanie na modelu komórek zbliżonych do nerwowych, uzyskanych z komórek macierzystych miazgi, wskazało receptor zaangażowany w przekazywanie zapalnych sygnałów bólowych. Jego zablokowanie osłabiło część reakcji komórkowych związanych z bólem.
Zakażony ząb a reszta organizmu
Przegląd badań dotyczył zapalenia tkanek około wierzchołkowych, czyli stanu zapalnego wokół końca korzenia, który często wynika z zakażenia kanału. Opisano związki między nim a markerami ogólnoustrojowego stanu zapalnego oraz wskaźnikami metabolicznymi i sercowo-naczyniowymi. Po skutecznym leczeniu kanałowym obniżały się niektóre markery zapalne, a część wskaźników metabolicznych się poprawiała. To nie dowodzi jednak, że zakażenia zębów bezpośrednio wywołują choroby serca.
Co to oznacza w praktyce
Opisane metody regeneracyjne nie są jeszcze dostępne w rutynowej praktyce, także w Polsce. Dla pacjenta wniosek jest prosty: ból zęba i stan zapalny warto leczyć jak najwcześniej, a w gabinecie można zapytać o możliwość zachowania żywej miazgi. W Polsce leczeniem kanałowym zajmują się stomatolodzy, w tym specjaliści endodoncji, a kierunek badań jest ogólnoświatowy, więc w przyszłości może dotyczyć także pacjentów w Unii Europejskiej. Na razie to jednak wyniki badań, nie gotowe terapie.
Prezydent AAE W. Craig Noblett podsumował: „Endodoncja zawsze polegała na ratowaniu naturalnych zębów”.
Źródło: PR Newswire – „Can Damaged Teeth Heal Themselves? New Research Explores the Future of Saving Natural Teeth”
